Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін дамытудың негізгі бағыттары

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін дамытудың негізгі бағыттары
Қазақстан Республикасының Парламенті Мәжілісіне енгізілген «Зейнетақымен қамсыздандыру туралы» заң жобасы аясында біріңғай жинақтаушы зейнетақы қорын құру және жинақтаушы зейнетақы жүйесінің тиімділігін арттыру қарастырылған.
тұрғындарға ЖЗЖ-ның қызмет көрсету қамтуын кеңейту;
зейнетақымен қамсыздандырудың ең төменгі кепілдік жүесін өзгерту;
зейнетақы жасын біріздендіру;
еңбек жағдайлары ерекше жұмыстарда істейтін азаматтарды зейнетақымен қамсыздандырудың ерікті кәсіптік жүйесінен міндетті жүйеге өтуі.
Тұрғындарға ЖЗЖ-ның қызмет көрсету қамтуын кеңейту. Жинақтаушы зейнетақы қорларының салымшылардың зейнетақы шоттарын есепке алу және олардың зейнетақы активтерін инвестициалау жөніндегі функциаларын бөлуді көздейді.
Салымшылардың зейнетақы шоттарын басқаруды жүзеге асыру үшін ағымдағы жылдың шілде айынан бастап мемлекеттік біріңғай жинақтаушы зейнетақы қоры құрылатын болды. БЖЗҚ мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры АҚ базасында акционерлік қоғам нысанында құрылады және БЖЗҚ ның құрлытайшысы мен акционері Үкімет болып табылады.
БЖЗҚ зейнетақы активтерін басқару ҚР Ұлттық Банкі жүзеге асырады. ҚР Президентінің жанындағы Зейнетақы активтерін басқару жөніндегі кеңес құру көделген. Кеңестің дербем құрамы мен ол туралы ережені ҚР Президенті бекітеді.
Кеңестің негізгі функциалары:
БЖЗҚ зейнетақы активтерін тиімді басқаруды арттыру жөніндегі ұсыныстарды қарау және әзірлеу.
БЖЗҚ зейнетақы активтерін орналастыруға арналған рұқсат етілген құралдардың тізбесі жөнінде ұсыныстарды әзірлеу.
Осылайша, мемлекет зейнетақы жүйесінің сенімділігі мен қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету, жинақтардың сақталуына, инвестициалық табыстылығын арттыруға кепілдік береді.
Қазіргі таңда жұмыс істеп тұрған ЖЗҚ дағы зейнетақ активтері БЖЗҚ ға заңнамалық дейңгейде регламенттелініп қысқа мерзімде аударылатын болады.
Себебі жеке жинақтаушы зейнетақы қорларының салымшылары активтерінің инвестициалық табысының төмен болуы және эканомикамыздың инфляция деңгейіне жетпеуі 2012 жылы инфляция деңгейі 7% болды, осыған мысал қазір ынтымақты зейнетақы жүйесі арқылы зейнеткерлікке шығып ЖЗЖ қатысқан зейнеткерлерімізге мемлекеттік бюджеттен мемлекеттік кепілдеме ретінде милиардттаған қаражат төленуде, 2012 жылы ЗТМО Әйтеке би ауданы бойынша 5 075 117 теңге мемлекеттік кепілдеме төленген. 2013 жылы 1 қаңтар айынан бастап ЗТМО Әйтеке би ауданы бойынша 1 070 376 теңге мемлекеттік кепілдеме төленген.
Зейнетақымен қамсыздандырудың ең төменгі кепілдік жүесін өзгерту. Жұмыспен қамтылған халықтың жалпы саны 8,5 млн болса өткен жылы бір ретте болса МЗЖ аударған салымшылардың саны 5,7 млн адам құрады. Бұл ретте 12 рет зейнетақы жарнасын аударған салымшылар саны 3,7 млн адам немесе экономикалық белсенді халықтың 41 % құрайды. Бұл өзекті проблема болып табылады. Егер осы проблеммаларды шешу қазір тиісті шаралар қабылданбаса, еліміздің тұрғындарының көпшілігі зейнеткерлікпен қамсыздандырудың деңгейі үшін жеткілікті зейнетақы жинақтары көлемін жинақтай алмайды және келешекте халықтың әлеуеттік тұрғыдан осал топтарын қатарын толтыратын болады.
Мысалы қазіргі таңда өз бетінше жұмыспен айналысатын адамдардың басым бөлігі зейнетақы жарнасын рұқсат етілген шеңберде төлейді, яғни жалақының ең төменгі мөлшерінің 10 % Осылайша, жылына ең төменгі жалақының 1,2 еселенген мөлшерін төлейді 35 жыл ішінде салымшының жалпы жинақ сомасы 42 еселенген ең төменгі жалақыны құрайды.мұндай жинақтар ең төменгі жалақы мөлшерінде 3,5 жылға зейнетақы төлеуге жетеді. Егер өз бетінше жұмыспен айналысушылар зейнетақы жүйесіне қатыспаған жағдайда, зейнетақы жасына жеткеннен кейін оларды ең төменгі күнкөріс деңгейінің 50 % мөлшерінде жасы бойынша әлеуметтік жәрдемақы күтеді.
3. Зейнетақы жасын біріздендіру
ЗТМО Әйтеке би ауданы бойынша
Төлем түрі
2012ж
2013ж
2012ж жалпы саны
2013ж жалпы саны
1
Жасы бойынша зейнеткерлер
(ерлер)- 587
(ерлер)- 582
2102
2099
(әйелдер)-1515
(әйелдер)-1517
зейнеткер
зейнеткер
2
Толық еңбек өтілі жоқ зейнетақы
154
158
3
Төрт және оданда көп балалы жанұйяларға төленетін жәрдемақы
499
502
2012 жылы ЗТМО Әйтеке би ауданы бойынша 78 әйел адам жасы бойынша зейнетақыға өтініш білдірген соның 32-сі толық еңбек өтілі жоқ. 2012 жылы зейнеткерлікке шыққан әйел адамдардың 42 % толық еңбек өтілі жоқ.
2013 жылғы 1 мамыр айына қарасты ЗТМО Әйтеке би ауданы бойынша 25 әйел адам жасы бойынша зейнетақыға өтініш білдірген соның 6 –да толық еңбек өтілі жоқ. 2013 жылдың 1 мамыр айына қарасты зейнеткерлікке шыққан әйел адамдардың 24 % толық еңбек өтілі жоқ.
Осыған байланысты 2014 жылдың 1 қаңтар айынан бастап әйелдердің зейнеткерлік жасын әр жылға 6 ай қосып отыру көделіп отыр.
Еңбек жағдайлары ерекше жұмыстарда істейтін азаматтарды зейнетақымен
қамсыздандырудың ерікті кәсіптік жүйесінен міндетті жүйеге өтуі.
Енді еңбек жағдайлары зиянды жұмыспен айналысатын адамдардың дербес зейнетақы шоттарына 15% зейнета0ы жарналары түсетін болды, оның 10%-ы қызметкерлердің ЕТҚ-нан МЗЖ және 5%-ы жұмыс беруші есебінен жүргізіледі.